Hz. Peygamber (sas) ve Vefa | Siyerden Ahlâka 16. Bölüm

Muhammed Emin Yıldırım Hocamızın anlatımı, Nuri Sardoğu ve Muhammed Cahit Şahinler’in sunumuyla Efendimiz’in (sas) güzel ahlâkını öğrenmeye gayret edeceğimiz Siyerden Ahlâka serimizin 16. bölümü.

1. Bedir’in Önemi

Bedir, İslam tarihinin en önemli dönüm noktalarından ve kırılma anlarından biridir. Bedir’i eşsiz kılan şey sadece bir galibiyet veya ganimet savaşı olması değil, Asr-ı Saadet’i “mayalayan” bir kalite hedefi ve mektep olmasıdır.

Müslümanlar Bedir’e çıkarken Medine’de sadece adaleti sağlayan birer “hakem” iken, dönüşlerinde Medine’nin mutlak “hakim”i olmuşlardır. Bedir, kalitesiz çokların karşısında kaliteli azların, maddenin karşısında mananın zaferidir.

Tarih boyunca Müslümanlar zora düştüklerinde hep Bedir ruhuyla ayağa kalkmışlardır; Uhud’da yaralı sahabeler, Yemame’de Salim Mevlâ Ebu Huzeyfe, Mute’de Sabit b. Akrem, Ancelot’ta (Ayn Calut) Moğollara karşı Seyfeddin Kuduz, Hiddin’de Haçlılara karşı Selahaddin Eyyubi ve Çanakkale’de kınalı kuzular bu ruhla direnmişlerdir.

2. Vefa Kavramı ve Tanımları

Vefa, iyiliği unutmamak ve kıymet bilmektir. Vefanın zıttı “nankör” kelimesiyle ifade edilir; Farsça “nan” (ekmek/nimet) ve “kör” kelimelerinin birleşiminden oluşur, nimete karşı kör olmak demektir.

Vefanın dört farklı tanımı ve seviyesi vardır: 1) Yapılan iyiliği unutmamak. 2) Yapılan iyiliğe en az onun kadar bir iyilikle karşılık vermek. 3) Yapılan iyiliğe daha büyük bir iyilikle karşılık vermek.

En zoru ve Hz. Peygamber’in uyguladığı: İyilik yapan kişi daha sonra size kötülük yapsa bile, geçmişteki iyiliğini unutmadan o ilk iyiliğe göre muamele etmektir.

3. Savaşta Bile Vefa ve Bedir’den Örnekler

İslam’da savaşın da bir ahlakı vardır; düşmana, konaklanan yere, ağaca, hayvana ve yağmura bile vefa gösterilir.

Hz. Abbas: Hz. Peygamber (s.a.s.), amcası Abbas’ın Bedir’e müşrikler tarafından zorla getirildiğini bildiği için savaşta ona kılıç çekilmesini yasaklamıştır.

Ebul Buhturi b. Hişam: Boykot yıllarında Müslümanlara erzak göndererek ambargoyu delen bu müşrik için Hz. Peygamber dokunulmazlık ilan etmiştir. Savaşta Mücezzir b. Ziyad onu öldürmemek için çabalamış ancak mecbur kalınca öldürüp Peygamberimizden özür dilemiştir.

Mut’im b. Adi: Taif dönüşü Hz. Peygamber’i himayesine alıp Mekke’ye sokan kişidir. Hz. Peygamber Bedir esirleri getirildiğinde, “Eğer Mut’im hayatta olsaydı ve benden bu esirleri isteseydi, hiçbirinden fidye almadan hepsini onun hatırına salıverirdim” diyerek vefasını göstermiştir.

Sevat b. Huzayye: Savaş düzeni alınırken saftan öne çıkınca Hz. Peygamber elindeki asayla karnına dokunmuş, Sevat kısas isteyince Efendimiz göbeğini açmıştır. Sevat ise maksadının şehadetten önce Peygamber’in tenini öpmek olduğunu söyleyip göbeğini öpmüştür.

Erkam b. Ebil Erkam: Savaş sonrası ganimet olarak elde edilen “Merzuban” isimli çok kıymetli kılıç, evini Müslümanlara açtığı için ona hediye edilmiştir.

4. Hz. Peygamber’in Hayatından Diğer Vefa Örnekleri

Ümmü Mihcen: Mescid-i Nebevi’yi temizleyen siyahi bir sahabidir. Gece vefat edip defnedilmiş, Hz. Peygamber yokluğunu fark edince kabrine giderek onun için cenaze namazı kılmış ve dua etmiştir.

Süveybe: Sadece bir hafta kendisini emziren ilk süt annesi olmasına rağmen, yıllar boyu onu ve çocuklarını sormuştur.

Hz. Hatice: Mekke’nin fethinde çadırını Hz. Hatice’nin kabrinin yanına kurdurmuş, onun yaşlı bir arkadaşı ziyarete geldiğinde cübbesini yere serip onu oturtmuş ve Hatice’nin en zor zamanlardaki desteklerini tek tek saymıştır.

Eşyaya Vefa: Hz. Peygamber eşyalarıyla konuşmuş; kılıcına, cübbesine isimler vermiş, Uhud dağına ve seccadesine canlı bir varlık gibi kıymet vermiştir.

5. Hadisler, Kavramlar ve Tavsiyeler

İmmea Olmamak: Hz. Peygamber, “İnsanlar bana iyilik yaparsa ben de yaparım” diyerek iyiliğini başkasının tavrına bağlayan şahsiyetsiz (İmmea) kişilerden olunmamasını emretmiştir. İyilik Allah için yapılmalıdır.

Hadis: “Emaneti olmayanın imanı, ahde vefası olmayanın dini yoktur.” (Buradaki dinin olmaması, dinin kalitesizliği/eksikliği anlamındadır).

Hadis: Kıyamet gününde her bir vefasız insan için bir sancak dikilecek ve mahşer halkı o sancağa bakarak o kişinin vefasız olduğunu görüp onu rezil edecektir.

(76)