Gençlere Gençliği Öğreten Bir Peygamber: Hz. Yahyâ (as) | Muhammed Emin Yıldırım

Sîret-i Enbiyâ derslerimizde Hz. Yahyâ’nın rahlesinin önüne oturmaya devam ediyoruz. Bu haftaki dersimizde Muhammed Emin Yıldırım hocamız, “Gençlere Gençliği Öğreten Bir Peygamber: Hz. Yahyâ (as)” başlığı altında, Hz. Yahyâ’nın nasıl bir genç olduğunu ve bütün gençlere nasıl gençliğin kotlarını öğrettiğini anlattı. Çok önemli mesaj ve vurguları bizimle paylaşan hocamız; ideal bir gencin hayatında olması gereken kavramları Hz. Yahyâ’nın üzerinden bizlere aktardı. Haftaya Hz. Yahyâ derslerimiz kaldığı yerden inşallah devam edecek…

Dersten Cümleler

Hayatın üç devresi: Çocukluk, Gençlik ve Olgunluk…

“Ey zuhuru ile hayata gençlik getiren Hazreti Muhammed! Senin tecellin hayat rüyasının tabiridir. Yeryüzü, senin bargâhına (makamına) saha olduğu için kıymet kazanmıştır. Gökler, senin karargâhın damını öpebildikleri için yücedir!” (Muhammed İkbal)

Hz. Yahyâ’nın genç oluşu, gençken peygamberliğe başlaması ve çok genç yaşta şehadet şerbetini içmesi hepimiz için ama özellikle genç kardeşlerimiz için “Kur’ân’ın Genci” olarak anlaşılması ve kavranması gereken bir model olarak karşımızda duruyor.

Kur’ân-ı Kerîm’de Hz. Yahyâ (as)

1- Kur’ân-ı Kerîm’de ismi 5 yerde geçen bir peygamberdir.

– Âl-i İmrân 3/39
– En’âm 6/85
– Meryem 19/7
– Meryem 19/12
– Enbiyâ 21/90

2- Kur’ân-ı Kerîm’de ismi Allah (cc) tarafından konulduğu ve bu ismin daha önceleri hiç kimseye verilmediği söylenen bir peygamberdir.

Hz. Yahyâ dışında üç peygamberin daha isimlerinin Allah tarafından verildiğini biliyoruz. Kim bu peygamberler?

– Hz. Âdem (Bakara 2/31)
– Hz. Îsâ (Âl-i İmrân 3/45)
– Hz. Muhammed (Saff 61/6)

يَا زَكَرِيَّٓا اِنَّا نُبَشِّرُكَ بِغُلَامٍۨ اسْمُهُ يَحْيٰىۙ لَمْ نَجْعَلْ لَهُ مِنْ قَبْلُ سَمِيًّا

“Allah buyurdu ki: “Ey Zekeriyyâ! Biz sana Yahyâ adında bir oğul müjdeliyoruz. Bu adı daha önce kimseye vermedik.” (Meryem 19/7)

3- Kur’ân-ı Kerîm’de ismi diğer peygamberlerle beraber anılan bir peygamberdir.

Hz. Yahyâ’nın ismi 5 yerde geçiyor, 4’ünde tek olarak ama 3’ü babası Hz. Zekeriyyâ’nın anlatıldığı yerlerde geçiyor; Meryem 12’de direk ona hitap ederek geçiyor.

En’âm sûresinde 83-88 âyetleri arasında 17 peygamber ile Hz. Yahyâ’nın adı beraber anılıyor, onun hem peygamber olduğu hem de ne gibi ortak özelliklere sahip oldukları açıkça beyan ediliyor.

Hz. Yahya dâhil 18 peygamberin isimleri şöyle idi: “İbrâhim, İshak, Ya’kûb, Nûh, Dâvûd, Süleymân, Eyyûb, Yûsuf, Mûsâ, Hârûn, Zekeriyyâ, Yahyâ, Îsâ, İlyâs, İsmâil, Elyesâ, Yûnus ve Lût” – Hepsine binlerce selâm olsun-  

4- Kur’ân-ı Kerîm’de kıssası babası Hz. Zekeriyyâ ile anlatılan peygamberlerden biridir.

Hz. Yahyâ bu yönü ile:

– Daha doğmadan anlatılmaya başlanan
– İsmi daha doğmadan Allah tarafından konulan
– İnsanların diline daha doğmadan düşen ve gündem edilen
– Doğumu ile büyük bir sevinç ve haset ortaya çıkaran
– Çocukluktan gençliğe adı hep dillerde olan bir peygamberdir.

5- Kur’ân-ı Kerîm’de toplam 20 âyette kendisinden bahsedilen bir peygamberdir.

Hz. Yâhyâ’nın (as) Anlatıldığı Âyetler

Âl-i İmrân 38-41 – 4 âyet
En‘âm 6/83-88 – 6 âyet
Meryem 19/5–8, 12–15 – 8 âyet
Enbiyâ 21/89–90 – 2 âyet
Toplam: 20 âyet

6- Kur’ân-ı Kerîm’de çok erken bir dönemde gündeme gelen peygamberlerden biridir.

Sûrelerin/âyetlerin iniş tarihleri:

Meryem 19/5-8, 12-15: Nübüvvetin 5. yılının ortaları
Enbiyâ 21/89-90: Nübüvvetin 6. yılının sonları
En’âm 6/83-88: Nübüvvetin 11. yılının ortaları
Âl-i İmrân 3/38-41: Nübüvvetin 21. yılının ortaları

7- Kur’ân-ı Kerîm’de “Yâ/Ey” hitabı ile ismi anılan bir peygamberdir.

Kur’ân-ı Kerîm içerisinde Peygamberimiz (sas) dâhil 28 peygamber anlatılır. Bu peygamberlerden sadece 7’sinde biz “yâ” hitabını okuruz. Kimdir bunlar?

Hz. Âdem – Bakara 2/33, 35, A’râf 7/19
Hz. Nûh – Hûd 11/ 46, 48
Hz. Mûsâ – A’râf 7/144, Neml 27/ 9, 10, Kasas 28/30, 31
Hz. Dâvûd – Sâd 38/ 26
Hz. Zekeriyyâ – Meryem 19/7
Hz. Yahyâ – Meryem 19/12
Hz. Îsâ – Âl-i İmrân 3/ 55, Mâide 5/110, 116

8- Kur’ân-ı Kerîm’de Allah’ın (cc) kendisine selâm verdiği bir peygamberdir.

Kur’ân-ı Kerîm’de Allah diğer peygamberlere de selam vermiştir. Mesela;

سَلَامٌ عَلٰى نُوحٍ فِي الْعَالَمِينَ

“Bütün âlemlerde Nûh’a selâm olsun!” (Sâffât 37/79)

سَلَامٌ عَلٰٓى اِبْرٰهِيمَ

“İbrâhim’e selâm olsun.” (Sâffât 37/109)

سَلَامٌ عَلٰى مُوسٰى وَهٰرُونَ

“Mûsâ’ya ve Hârûn’a selâm olsun.” (Sâffât 37/120)

سَلَامٌ عَلٰٓى اِلْ‌يَاسِينَ

“İlyâs’a selâm olsun.” (Sâffât 37/130)

وَسَلَامٌ عَلَى الْمُرْسَلِينَۚ

“Gönderilen bütün peygamberlere selâm olsun!” (Sâffât 37/181)

فَسَلَامٌ لَكَ مِنْ اَصْحَابِ الْيَمِينِ

“Sağdakiler! Sana selâm olsun!”  (Vâkıa 56/91)

وَسَلَامٌ عَلَيْهِ يَوْمَ وُلِدَ وَيَوْمَ يَمُوتُ وَيَوْمَ يُبْعَثُ حَيًّا۟

“Doğduğu gün, öleceği gün ve diri olarak kabirden kaldırılacağı gün ona selâm olsun!” (Meryem 19/15)

وَالسَّلَامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَيَوْمَ اَمُوتُ وَيَوْمَ اُبْعَثُ حَيًّا

“Doğduğum gün, öleceğim gün ve diri olarak kabirden kaldırılacağım gün bana selâm olsun.” (Meryem 19/33)

9- Kur’ân-ı Kerîm’de babası Hz. Zekeriyyâ ile birlikte oğul-baba ilişikleriyle anlatılan bir peygamberdir.

Aynen Hz. İbrâhim-Hz. İsmâil ve Hz. İshak gibi ve aynen Hz. Ya’kûb ve Hz. Yûsuf gibi…

10. Kur’ân-ı Kerîm’de şahsiyeti, hususiyetleri, özellikleri ve ayrıcalıkları çok önemli bilgilerle aktarılmıştır.

Biraz önce verdiğimiz 20 âyeti dikkatle okuduğumuzda Hz. Yahyâ ile alakalı 26 madde tespit edebildik…

Kur’ân-ı Kerîm’de Hz. Yahyâ’nın şahsiyeti ve özellikleri

ذُرِّيَّةً طَيِّبَةًۚ / Tertemiz bir nesil/soy (Âl-i İmrân 3/38)
يُبَشِّرُكَ / Müjdelenen çocuk  (Allah tarafından müjdelenen) (Âl-i İmrân 3/39)
مُصَدِّقًا بِكَلِمَةٍ مِنَ اللّٰهِ / Allah tarafından gönderilen Kelime’yi tasdik eden (Âl-i İmrân 3/39)
وَسَيِّدًا / Beyefendi ve erdem sahibi olan (Âl-i İmrân 3/39)
وَحَصُورًا / Kötülüklerden uzak duran ve iffet sahibi olan (Âl-i İmrân 3/39)
وَنَبِيًّا / Seçilmiş bir peygamber (Âl-i İmrân 3/39)
مِنَ الصَّالِح۪ينَ / Sâlihlerden, iyilerden ve iyilere öncülük edenlerden biri olması (Âl-i İmrân 3/39)
هَدَيْنَاۚ / Hidâyete erdirilmesi (En’âm 6/84)
الْمُحْسِن۪ينَۙ/ Muhsinlerden olması (En’âm 6/84)
كُلٌّ مِنَ الصَّالِح۪ينَۙ/ Sâlihlerden olması (En’âm 6/85)

وَزَكَرِيَّا وَيَحْيٰى وَع۪يسٰى وَاِلْيَاسَۜ كُلٌّ مِنَ الصَّالِح۪ينَۙ
“Zekeriyyâ, Yahyâ, Îsâ ve İlyâs’ı da (doğru yola iletmiştik). Hepsi de sâlihlerden/iyilerden idi.” (En’âm 6/85)

وَكُلًّا فَضَّلْنَا عَلَى الْعَالَم۪ينَۙ / Âlemlere üstün kılınması (En’âm 6/86)
وَاجْتَبَيْنَاهُمْ / Allah tarafından özel olarak seçilmesi (En’âm 6/87)
اِلٰى صِرَاطٍ مُسْتَق۪يمٍ / Dosdoğru yolun dosdoğru yolcusu olması (En’âm 6/88)
اُو۬لٰٓئِكَ الَّذ۪ينَ اٰتَيْنَاهُمُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَۚ / Kendisine kitap, hüküm ve nübüvvet verdiğimiz kimselerden olması (En’âm 6/89)
وَاِنّ۪ي خِفْتُ الْمَوَالِيَ مِنْ وَرَٓاء۪ي / Babasının bütün korkularını gideren bir evlat olması (Meryem 18/5)
يَرِثُن۪ي وَيَرِثُ مِنْ اٰلِ يَعْقُوبَۗ / Hem Hz. Zekeriyyâ’ya hem Ya‘kûb hânedanına vâris olması (Meryem 18/6)
وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا /Allah’ın rızasını elde eden biri olması (Meryem 18/6)
وَاٰتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّاۙ / Daha çocukken kendisine hikmet verilmesi (Meryem 18/12)
وَحَنَانًا مِنْ لَدُنَّا / Allah tarafından kendisine eşsiz bir kalp yumuşaklığının verilmesi (Meryem 18/13)
وَزَكٰوةًۜ / Safiyet ve arınması yani tertemiz kılınması (Meryem 18/13)
وَكَانَ تَقِيًّاۙ / Takvayı hayatının esası kılması (Meryem 18/13)
وَبَرًّا بِوَالِدَيْهِ / Anne ve babasına ihsan ile davranması (Meryem 18/14)
وَلَمْ يَكُنْ جَبَّارًا عَصِيًّا / Zorba ve isyankâr olmaması (Meryem 18/14)
يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ / Hayır işlerinde koşturması (Enbiyâ 21/90)
وَيَدْعُونَنَا رَغَبًا وَرَهَبًاۜ/ Ümit ve korku ile sürekli dua etmesi (Enbiyâ 21/90)
وَكَانُوا لَنَا خَاشِع۪ينَ / Haşyette zirvelerde olması (Enbiyâ 21/90)

“Genç” kelimesi Eski Türkçe bir kelimedir. Kökeni genç / kenç / kiñç olduğu söylenir. Manası ise; taze ve dinç anlamlarına gelir. Bazılarına göre ise Farsça’dan gelen bir kelimedir. گنج‎ / Kenc; hazine, define, gömü demektir.

Genç ve Gençlik deyince aklımıza gelenler:

– Gençlik fiziksel güç ve canlılıktır.
– Gençlik öğrenme hızının en yüksek olduğu dönemdir.
– Gençlik duyguların yoğun ve saf yaşandığı çağdır.
– Gençlik karakterin ve kişiliğin şekillendiği süreçtir.
– Gençlik ideal kurma ve hedef belirleme dönemidir.
– Gençlik enerjinin doğru yönde kullanılırsa değere dönüştüğü bir sermayedir.
– Gençlik manevî duyarlılığın kök saldığı zamandır.
– Gençlik irade eğitiminin en verimli olduğu dönemdir.
– Gençlik değişime, yeniliğe ve gelişmeye açık bir ruh hâlinin yaşandığı süreçtir.
– Gençlik hem fırsatlarla hem risklerle dolu bir dönemdir.
– Gençlik toplumun geleceğini taşıyan ana güçtür, sermayedir.
– Gençlik yenilenme, tazelenme ve hayatı inşa etme çağıdır.
– Gençlik zihinsel açıklığın ve merak duygusunun zirvede olduğu dönemdir.
– Gençlik sorumluluk bilincinin oluşmaya başladığı bir basamaktır.
– Gençlik hayal kurma cesaretinin en güçlü olduğu zamandır.

Hz. Yahyâ (as) Üzerinden Genç Kimdir?

1- Genç;  yediklerine, içtiklerine ve giydiklerine dikkat edendir.

ذُرِّيَّةً طَيِّبَةًۚ / Tertemiz bir nesil/soy  (Âl-i İmrân 3/38)

2- Genç; umudunu kaybetmeyen ve her daim umutları yeşertendir.

يُبَشِّرُكَ / Müjdelenen çocuk (Âl-i İmrân 3/39)

3- Genç; hakikati öğrenme peşinde olan ve her daim hakkı tasdik edendir.

مُصَدِّقًا بِكَلِمَةٍ مِنَ اللّٰهِ / Allah tarafından gönderilen Kelime’yi tasdik eden (Âl-i İmrân 3/39)

4- Genç; nezaket, zarafet ve letafet sahibi olandır.

وَسَيِّدًا / Beyefendi ve erdem sahibi olan (Âl-i İmrân 3/39)

5- Genç; etkileyen, iffeti kuşanan ve tüm kötülüklere kapısını kapatandır.

وَحَصُورًا / Kötülüklerden uzak duran ve iffet sahibi olan (Âl-i İmrân 3/39)

6- Genç; sâlihlerin yolunu yol olarak edinen, iyilerle beraber olan ve iyiliğe öncülük yapandır.

مِنَ الصَّالِح۪ينَ / Sâlihlerden, iyilerden ve iyilere öncülük edenlerden biri olması (Âl-i İmrân 3/39)

7- Genç; yaptığı her işin hakkını veren ve asla yarım yamalak iş yapmayandır.

الْمُحْسِن۪ينَۙ / Muhsinlerden olması (En’âm 6/84)

8- Genç; ailesinin ve atalarının mirasını tüketen değil o mirası üreten ve üzerine her daim bir şeyler katandır.

يَرِثُن۪ي وَيَرِثُ مِنْ اٰلِ يَعْقُوبَۗ / Hem Hz. Zekeriyyâ’ya hem Ya‘kûb hânedanına vâris olması (Meryem 18/6)

9- Genç; asla kullara kendisini beğendirme çabasına girmeyen ve tüm gayretini Allah’ı razı etmeye hasredendir.

وَاجْعَلْهُ رَبِّ رَضِيًّا / Allah’ın rızasını elde eden biri olması (Meryem 18/6)

10- Genç; ilmin, irfanın ve hikmetin peşinde olan, etrafındaki her şeyi hikmet üzere değerlendirmeye çalışandır.

وَاٰتَيْنَاهُ الْحُكْمَ صَبِيًّاۙ / Daha çocukken kendisine hikmet verilmesi (Meryem 18/12)

11- Genç; kalp yumuşaklığına sahip olan, asla katı yürekli, hırçın, kırıcı, gergin olmayan, bütün bir âleme merhamet nazarı ile bakandır.

وَحَنَانًا مِنْ لَدُنَّا / Allah tarafından kendisine eşsiz bir kalp yumuşaklığının verilmesi (Meryem 18/13)

12- Genç; ümmiliği esas alan, çağın tüm ideolojik kirlerinden kendini koruyan, saffet üzere bir düşünce dünyasının sahibi olandır.

وَزَكٰوةًۜ / Safiyet ve arınması yani tertemiz kılınması (Meryem 18/13)

13- Genç; sorumluluk bilincine sahip olan, takvayı hayatının merkezine yerleştiren, hep Allah korkusu ile hayatını yaşamaya çalışandır.

وَكَانَ تَقِيًّاۙ / Takvayı hayatının esası kılması (Meryem 18/13)

14- Genç; anne ve babasına ihsan ile muamelede bulunan, onları her daim iki kanadı gibi gören ve sıla-i rahmi koparmama adına gayret edendir.

وَبَرًّا بِوَالِدَيْهِ / Anne ve babasına ihsan ile davranması (Meryem 18/14)

15- Genç; asla haksızlığa ve hukuksuzluğa gelemeyen ve hayatının her anında/alanında adâleti ikame etmeye çalışandır.

وَلَمْ يَكُنْ جَبَّارًا عَصِيًّا / Zorba ve isyankâr olmaması (Meryem 18/14)

16- Genç; hakka ve hakikate karşı asla isyankâr olmayan, doğru yerde ve doğru işte başkaldıran ama doğru yerde ve doğru işte ise isyan edendir.

وَلَمْ يَكُنْ جَبَّارًا عَصِيًّا / Zorba ve isyankâr olmaması (Meryem 18/14)

17- Genç; hayır işlerinde koşmaktan asla geri durmayan, bir yerde Allah için bir hizmet varsa hemen onun için öne atılandır.

يُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ / Hayır işlerinde koşturması (Enbiyâ 21/90)

18- Genç; asla dualarını aksatmayan, ümit ve korku dengesinde kulluğunu yaşamaya gayret eden ama her daim Allah’a yakarışını ortaya koyandır.

وَيَدْعُونَنَا رَغَبًا وَرَهَبًاۜ/ Ümit ve korku ile sürekli dua etmesi (Enbiyâ 21/90)

19- Genç; haşyet üzere bir hayatın sahibi olan, her ne yaparsa yapsın asla amellerine güvenmeyen ama yüreğinin ta derinliklerinde Allah’a karşı derin bir saygı duyandır.

وَكَانُوا لَنَا خَاشِع۪ينَ / Haşyette zirvelerde olması (Enbiyâ 21/90)

20- Genç; hayatını imanına, imanını hayatına şahit kılarak yaşayan ve her daim ölümlerin en güzeli olan şehadeti arzulayandır.

Hz. Yahyâ (as) Üzerinden Gençliğin 20 Kavramı

Helâl
Umut
Hakikat
Nezaket
İffet
İyilik
İhsan
Vâris
Rıza
Hikmet
Merhamet
Saffet
Takvâ
Hürmet
Adâlet
Kıyam
Hizmet
Dua
Haşyet
Şehadet

Allah’ım! Ne olur ümmetin bütün gençlerini Hz. Yahyâ’nın bize öğrettiği bu kavramlar ışığında gençlik kıvamına eriştir… Hz. Yahyâ’nın yolunda bir hayatın ardından cennette onun sofrasında buluşmak nasip olsun…

(291)