Hz. Peygamber (sas) ve Latife (Mizah) | Siyerden Ahlâka 18. Bölüm

Muhammed Emin Yıldırım Hocamızın anlatımı, Nuri Sardoğu ve Muhammed Cahit Şahinler’in sunumuyla Efendimiz’in (sas) güzel ahlâkını öğrenmeye gayret edeceğimiz Siyerden Ahlâka serimizin 18. bölümü.

Latif Latifeler ve İbadet Neşvesi

• Latif İsmi: Allah’ın güzel isimlerinden “El-Latif”, lütfunu ve ikramını kullarına eziyet etmeden, sezdirmeden, tıpkı yaz akşamı esen ferahlatıcı bir rüzgar gibi vermesi anlamına gelir.
• Latif Latifeler: Bizim şakalarımız da bu ismin tecellisi gibi insana ferahlık vermeli, güldürürken düşündürmeli ve kimseye zarar vermemelidir. İnsanları uyuşturan ve onlardan bir şeyler koparan haz ve hız çağının mizah anlayışından farklı olmalıdır.
• İbadet Neşvesi: Neşesiz bir dindarlık olamaz. Tebessümü sadaka sayan bir dinin mensupları, sürekli somurtkan ve öfkeli olamaz; aksi takdirde tebliğin önü kapanır. Efendimiz (sas), Uhud’da 70 şehit verilip büyük acılar yaşanmasına rağmen, toplumun moral bulması için Medine’de düğünler yapılmasını tavsiye etmiştir.

3. Nebevi Latife (Mizah) Ahlakının 6 Temel İlkesi

• İncitmemek: Yapılan şaka muhatabı mahcup etmemeli, utandırmamalı ve ona zarar vermemelidir.
• Yalan Söylememek: Şaka bile olsa doğruluktan taviz verilmez. Allah Resulü (sas), insanları güldürmek için yalan söyleyene üç kez “Veyl olsun (yazıklar olsun)” diyerek uyarıda bulunmuştur.
• Tevriye Kullanımı: Söylenen sözün doğru olduğu ancak mecaz veya farklı anlaşılabileceği edebi sanat (tevriye) şakalarda kullanılabilir.
• Korkutmamak: Şaka bahanesiyle bir mümini korkutmak helal değildir. Zeyd b. Sabit’in kılıcını saklayarak onu korkutan veya uyuyan bir sahabeye iple yılan şakası yapanlara Efendimiz (sas) müdahale etmiş ve bunu yasaklamıştır.
• Muhatabın Hoşlanması: Takılan lakaplar veya yapılan şakalar karşı tarafın hoşuna gitmelidir. Efendimiz, Hz. Ali’ye “Ebu Turab (Toprağın Babası)”, Abdurrahman’a “Ebu Hureyre (Kedilerin Babası)” diyerek onların gururla taşıyacağı unvanlar vermiştir.
• Küçük Düşürmemek ve Zamanlama: Şaka herkesin ortasında kişiyi rencide edecek şekilde yapılmaz; ayrıca her zaman ve herkese de şaka yapılmaz. Nitekim herkes şakayı kaldırmayabilir. Ciddi meselelerin sulandırılmasına izin verilmemelidir.

4. Hz. Peygamber’in (sas) Şaka Örnekleri

• Sahabeye Yaptıkları: Deve isteyen bedeviye, “Sana dişi devenin yavrusunu vereceğim” demiştir (Her deve bir dişi devenin yavrusudur). Halası (Safiyye) cennet için dua isteyince, “Yaşlılar cennete giremez” diyerek ona takılmış, onun üzüldüğünü görünce cennette herkesin 33 yaşında genç olacağını müjdelemiştir. Fiziksel olarak normalin altında bir fiziksel görüntüsü olan ama sevdiği bir sahabe olan Zahir b. Harun’a pazarda arkasından sarılmış, “Bu köleyi kim alır?” diye bağırmıştır. Zahir’in “Ben değersizim” sözüne karşılık, “Sen Allah katında çok değerlisin” demiştir. Gözü ağrıdığı halde hurma yiyen Süheyb-i Rumi’ye takılmış, o da “Ağrımayan tarafımla yiyorum” diyerek güzel bir karşılık vermiştir.
• Çocuklara Yaptıkları: Küçük yaştaki Mahmud b. Rebi ile su fışkırtma oyunu oynamıştır. Mescitte çocukları dizip “Bana ilk gelene sarılacağım” diyerek onlarla yarışmıştır. Hz. Hasan ve Hüseyin’e sırtında binek olmuş, “Ne güzel bineğiniz var, süvarileri de güzel” diyerek Hz. Ebu Eyyüb el-Ensari’yi şaşırtmıştır. Hz. Enes’e, iyi dinlemesi için “Zü’l-üzüneyn (Ey iki kulaklı)” diye takılmıştır.
• Eşlerine (Ailesine) Yaptıkları: Hz. Aişe’nin kanatlı oyuncak atını görünce gülümsemiş, Aişe annemizin “Süleyman’ın atlarının da kanatları var” cevabına tebessüm etmiştir. Hz. Aişe ve Hz. Sevde arasında geçen yemeği birbirinin yüzüne sürme (bulamaç) şakasına müsaade etmiş, ortama neşe katmıştır.

5. Sahabenin Şakaları

• İri cüsseli Avf b. Haris, çadıra girerken “Bedenimin hepsiyle mi gireyim?” diyerek Efendimizi güldürmüştür.
• Nuayman b. Amr, pazardan veresiye bal alıp Efendimize hediye etmiş, ardından balcı gelince “Parasını sen öde Ya Resulallah” diyerek çok defa bu şakayı yapmıştır. Nuayman ayrıca, Medine’ye gelen Ebu Süfyan’ı korkutarak ona da şaka yapmıştır.
• Hz. Ali, kendi yediği hurma çekirdeklerini Efendimizin önüne yığıp “Çok yemişsiniz” demiş, Efendimiz de “Sen de çekirdekleriyle yemişsin” diyerek cevap vermiştir.

6. Günümüze Tavsiyeler

• Gençler ve çocuklar günümüzde eğlence maskesi altındaki batılın kuşatması altındadır. Hakkı cazip hale getirmek için dindarlığımızı somurtkanlıktan kurtarmalı, tebliğin dilini ibadet neşvesiyle süslemeli ve helal dairesindeki mizahı kullanmalıyız.

(84)